Gastlessen · groep 4 tot en met 8
Een gastles over een oeroud brein
Mediawijsheid, verteld vanuit de geschiedenis
Een kind van elf dat om kwart voor twaalf nog één filmpje kijkt, doet niets geks. Het heeft een brein dat driehonderdduizend jaar oud is, in een wereld van smartphones die pas twintig jaar bestaat. Daar gaat deze les over: niet over wat kinderen fout doen, maar over waarom het zo moeilijk is, en wat je er samen aan kunt doen.
De les begint bij iets wat de klas zelf kent: een groepsapp waar je niet in zit, een spel dat gratis is, een scherm onder het dekbed. Daarna reizen we terug in de tijd, naar een duif in een kist, naar scherven met namen erop, naar een grot van veertigduizend jaar geleden. En we komen terug met één zin die de kinderen onthouden: de wereld is heel anders geworden, maar mensen zijn nog steeds hetzelfde.
Ik geef al jaren lessen mediawijsheid op basisscholen, van groep 4 tot en met groep 8, als mediacoach opgeleid in Nederland en in België.
Wat ik aanbied
Lessen op maat
Er is geen vast pakket. Ik stem de lessen af op de groep en op wat er op uw school speelt: een groepsapp die uit de hand loopt, nieuwe afspraken over telefoons, of een thema dat u zelf belangrijk vindt. Een paar voorbeelden:
-
Groep 4 tot en met 6
Hier draait het vooral om zelf doen. Rekenen zoals een computer, met alleen nullen en enen, net als de gaatjes in de ponskaarten waarmee ik in 1979 aan de universiteit begon. Of zelf een app ontwerpen, op papier: wat moet erin, en wat zorgt ervoor dat je blijft spelen?
-
Groep 7 en 8
Reizen terug in de tijd: naar een duif in een kist, naar scherven met namen erop, naar piloten van wie niet één gemiddeld bleek. Eén losse les of een reeks.
-
Ouders en het team
Een ouderavond of een studiemiddag over hetzelfde oeroude brein. Want volwassenen hebben hetzelfde brein, en vaak dezelfde telefoon.
Een hele schooldag
Een hele dag terug in de tijd
Ik neem de klas een schooldag mee terug in de tijd, en elk vak krijgt zijn eigen reis. Zo kan zo’n dag eruitzien in groep 7 of 8:
Opening
Een hand op de wand, zoals in de grot van veertigduizend jaar geleden.
Rekenen
Met de piloten. De kinderen meten elkaar op, rekenen het gemiddelde uit en ontdekken dat niemand gemiddeld is.
Taal en mediawijsheid
Met de krant van één cent. Wie betaalt er eigenlijk voor iets wat gratis is?
Een proefje
Met de onderzoeker en zijn voer: waarom blijf je drukken als je niet weet wanneer de beloning komt?
Burgerschap
Met de scherven van Athene. Alleen schrijven de kinderen nu een compliment op een scherf, in plaats van een naam.
Afsluiting
Een klassenafspraak over samen stoppen, en terug naar de handenwand.
Ook zo’n dag stem ik af op uw school. Handig voor een studiedag van het team, in de Week van de Mediawijsheid, of gewoon omdat het past.
Een les in groep 7 en 8
Wat er in een uur gebeurt
Een les is één reis. Geen presentatie met regels, maar een verhaal met een vraag aan het eind.
-
1 · Het begint in de klas
We beginnen bij een scène die iedereen herkent. Niemand hoeft iets op te biechten; het gaat over „je”, niet over jou. Binnen vijf minuten weet de klas dat dit niet de les is waarin de telefoon slecht is.
Ongeveer tien minuten
-
2 · Dan reizen we terug
Naar een onderzoeker die op zaterdagmiddag bijna door zijn voer heen was. Naar een stad die mensen wegstemde met potscherven. Naar piloten van wie er niet één gemiddeld bleek. Echte geschiedenis, zonder jaartallen om te onthouden, met één tekening in houtskool per verhaal.
Ongeveer vijfentwintig minuten, met de klas als gesprekspartner
-
3 · En komen terug met een vraag
Wie houdt jouw draad vast? Wie staat er net buiten de foto? Is er iets wat bijna iedereen doet en bijna niemand wil? De klas praat; ik luister. Wat er dan gezegd wordt, verbaast leerkrachten elke keer.
Ongeveer een kwartier, met een kleine opdracht om mee te nemen
Praktisch
Wat u moet weten
-
Voor wie
Groep 4 tot en met 8. Een losse les, een reeks of een hele schooldag; meer klassen op een dag kan ook. Voor ouders is er een avond, voor het team een studiemiddag.
-
Waar
Op uw school, in uw eigen lokaal. Ik neem zelf mee wat nodig is; een digibord is handig maar niet nodig. Dat is bij deze lessen eigenlijk wel toepasselijk.
-
Een greep uit de thema’s
De nacht en het scherm · de ochtend en de wekker · het gratis spel en wie er betaalt · het filmpje dat nooit ophoudt · de groepsapp waar je niet in zit · de klasapp na schooltijd · het filter en de gemiddelde piloot · de chatbot en het werkstuk · samen stoppen. Eén thema per les; meer lessen kan, en een eigen thema ook.
-
Afspraken
Ik heb een VOG voor vakprofessionals in het primair onderwijs en de BSO. Werkt uw school met Qrabbl? Dan vindt u mij daar als vakprofessional. Zo niet, dan is één mail genoeg. Meestal volstaat mijn VOG; wilt u er liever een op naam van uw school, dan vraagt u die voor mij aan. Over de vergoeding overleggen we vooraf.
Een vraag om mee te beginnen
Is er iets wat bijna iedereen in de klas doet, maar wat eigenlijk bijna niemand wil?
Stel die vraag eens, zonder er een les van te maken. Grote kans dat het even stil blijft. En dan zegt er één iets, en dan de rest. Zo begon het in 1787 ook, aan een tafel in Londen, met twaalf mensen en een suikerpot.
Verder
Wat u hierbij kunt gebruiken
-
Gratis lesmateriaal
Wilt u zelf aan de slag? Op de pagina Lesmateriaal staan lessen die u gratis kunt downloaden en gebruiken, zonder boek. Nu: twee specials voor de Week van de Mediawijsheid 2026, voor groep 3 tot en met 5 en voor groep 6 tot en met 8.
-
Laat de klas een hand achterlaten
Op de wand van deze site kunnen kinderen een hand zetten, zoals de mensen in de grot: een kleine hand, zonder naam, in rode of gele oker. Een klas van dertig past er zó op, en de kinderen zien hun handen naast die uit Frankrijk, Spanje, Argentinië en Indonesië.